KURUMSAL HİZMET
Finans Sektöründe Yapay Zekâ
Bankacılık, sigorta ve ödeme kuruluşlarında model kullanımını düzenleyici kısıtlarla birlikte tasarlama.
Problem
Finans kurumunda yapay zekâ kararı üç kısıtla aynı anda çarpışıyor: verinin nerede duracağı, kararın nasıl açıklanacağı ve modelin nasıl doğrulanacağı. Bulut tabanlı bir model çağrısı, bilgi sistemlerinin yurt içinde bulundurulmasına dair yükümlülüklerle; skor tabanlı bir karar ise gerekçe gösterme beklentisiyle çelişebiliyor. Ekipler bu kısıtları proje ortasında öğreniyor.
Çözüm
Kısıtları mimarinin girdisi yapıyoruz, sonradan çözülecek engel olarak bırakmıyoruz. Veri ikametgâhı ve dış hizmet kullanımı ile ilgili yükümlülükler senaryo başına değerlendirilir; kurum içi barındırma, özel bulut ve topluluk bulutu seçenekleri ayrıştırılır. Kararı etkileyen modeller için doğrulama, açıklanabilirlik ve geriye dönük test düzeni mevcut model riski yönetimi çerçevesine bağlanır.
Kullanım alanları
- Müşteri temsilcisi ve şube personeli için ürün ve mevzuat asistanı
- Kredi ve sigorta dosyalarında belge çıkarımı ve tutarlılık kontrolü
- Sahtekârlık ve kara para aklama uyarılarında ön değerlendirme ve gerekçe özeti
- Müşteri iletişiminde yanıt hazırlama ve uyum kontrolünden geçirme
- İç denetim ve uyum birimlerinde doküman taraması
- Tahsilat ve risk skorlama modellerinin doğrulanması
Referans mimari
Katmanlar sabit değildir; kurumun veri ve uyum kısıtlarına göre şekillenir.
- Kısıt haritası: veri ikametgâhı, dış hizmet kullanımı, açıklanabilirlik, saklama
- Dağıtım seçenekleri: kurum içi, özel bulut, topluluk bulutu ayrımı
- Karar akışı: modelin öneri mi karar mı ürettiğinin netleştirilmesi
- Model doğrulama: bağımsız doğrulama, geriye dönük test, stres senaryoları
- Açıklanabilirlik: karar gerekçesinin müşteriye ve denetçiye sunulabilir biçimde üretilmesi
- Kayıt: karar, girdi ve model sürümünün denetime hazır saklanması
Güvenlik ve uyum
BDDK'nın Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmeliği kapsamında dış hizmet ve bulut kullanımının değerlendirilmesi
Birincil ve ikincil sistemler ile yedeklerin bulundurulma yerine ilişkin yükümlülüklerin mimariye yansıtılması
Müşteri sırrı ve kişisel veri içeren girdilerin model çağrısı öncesinde maskelenmesi
Otomatik karar niteliği taşıyan akışlarda insan gözetimi ve itiraz yolunun kurulması
Yaklaşımımız
- 01
Discovery
Senaryo, veri ve kısıtların çıkarılması.
- 02
Assessment
Olgunluk ve uygulanabilirlik değerlendirmesi.
- 03
Prototype
En kısa yoldan çalışan ilk sürüm.
- 04
PoC
Tanımlı başarı ölçütüyle kanıt çalışması.
- 05
Production
Güvenlik, ölçek ve operasyon devri.
- 06
Monitoring
Kalite, maliyet ve kayma izleme.
Sık sorulan sorular
Bulut tabanlı model kullanabilir miyiz?
Senaryoya ve dağıtım modeline bağlı. BDDK'nın 15 Mart 2020 tarihli ve 31069 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliği bulut hizmeti kullanımını özel bulut ve topluluk bulutu modelleri üzerinden ele alıyor; kredi ve ödeme hizmetleri gibi faaliyetlerde topluluk bulutu için düzenleyici onay gerekiyor ve birincil ile ikincil sistemler, dış hizmet sağlayıcının kullandığı yedekler dâhil, yurt içinde bulundurulmak durumunda. Bu nedenle karar senaryo başına verilir; nihai değerlendirme kurumun uyum birimiyle birlikte yapılır.
Kredi kararında dil modeli kullanılabilir mi?
Kararın kendisinde uygun değil; kararı besleyen belge okuma ve tutarlılık kontrolünde uygun. Ayrım şu: skor ve karar, doğrulanabilir ve açıklanabilir modellerle üretilir; dil modeli dosyadaki bilgiyi çıkarır ve eksikliği işaretler. Bu ayrım hem denetlenebilirliği hem itiraz hakkını korur.
Düzenleyici beklenti ileride değişirse ne olur?
Bugünkü kısıtlar yürürlükteki bilgi sistemleri ve dış hizmet mevzuatından geliyor; bunların yapay zekâ akışlarına nasıl uygulanacağı ise büyük ölçüde yorumla netleşiyor. Bu yüzden mimari, ileride istenebilecek doğrulama kanıtını sonradan üretmek zorunda kalmayacak biçimde baştan kayıt tutan yapıda kurulur: karar, girdi, model sürümü ve gerekçe ilk günden saklanır. Yürürlükteki yükümlülüklerin senaryonuza uygulanması kurumun uyum birimiyle birlikte değerlendirilir.
İLETİŞİM
Finans Sektöründe Yapay Zekâ için değerlendirme oturumu
İlk görüşmede kullanım senaryonuzu, veri durumunuzu ve kısıtlarınızı birlikte çıkarıyoruz.