UNDERSTAND

Sinaptik AI Atlas

Yapay zekâ kavramlarının kalıcı referansı. Tek URL, tek konu, alıntılanabilir bir tanım — ve her girdinin son doğrulama tarihi.

Hızlı sözlük Konu merkezleri

Hedef girdi: 252
Yayında: 35
Kategori: 14
Güncelleme: Sürümlü

01TAKSONOMİ

14 konu kümesi

Atlas, format değil konu eksenine göre örgütlenir. Aynı kavram hakkında haber, rehber, ders ve test ayrı sayfalarda yaşar. Sayılar yayında olan / hedeflenen girdi adedini gösterir.

02GİRDİLER

Yayındaki kavramlar

Her girdi answer-first başlar: ilk paragraf tek cümlelik, kaynak gösterilebilir bir tanımdır.

AI Agents

AI Agent

Bir hedefi gerçekleştirmek için plan kuran, araç çağıran ve ara sonuçlara göre kendi adımlarını güncelleyen yapay zekâ sistemidir.

Tool UsePlanningMemory

Orta7 Eylül 2026

Artificial Intelligence

Öğrenme, çıkarım yapma, algılama ve karar verme gibi insan zihnine atfedilen görevleri yazılım ve donanımla gerçekleştirmeyi amaçlayan bilgisayar bilimi alanıdır.

Machine LearningDeep LearningGenerative AI

Başlangıç8 Eylül 2026

Deep Learning

Attention

Bir dizideki her ögenin, çıktı üretilirken diğer ögelere ne kadar ağırlık vereceğini öğrenilebilir biçimde belirleyen mekanizmadır.

TransformerContext WindowEmbedding

İleri30 Ağustos 2026

Large Language Models

Chain-of-Thought

Modelin nihai cevaba gitmeden önce ara adımları açıkça üretmesini isteyen istem tekniğidir; çok adımlı görevlerde doğruluğu artırabilir.

Prompt EngineeringReasoning ModelsLLM

Orta1 Eylül 2026

Large Language Models

Chunking

Bir belgeyi, aranabilir ve bağlama sığacak anlamlı birimlere bölme işlemidir; geri getirme kalitesini belirleyen ilk karardır.

RAGEmbeddingReranking

Orta5 Eylül 2026

Computer Vision

Görüntü ve video verisinden nesne, sahne, metin ve hareket gibi bilgileri çıkarmayı amaçlayan yapay zekâ alt alanıdır.

Deep LearningTransformerMultimodal AI

Orta1 Eylül 2026

Large Language Models

Context Window

Bir modelin tek seferde dikkate alabileceği toplam token miktarıdır; istem, ek bağlam ve üretilen cevap bu bütçeyi paylaşır.

TokenizationRAGMemory

Başlangıç2 Eylül 2026

Deep Learning

Çok katmanlı sinir ağlarıyla, ham veriden özellikleri elle tanımlamaya gerek kalmadan hiyerarşik temsiller öğrenen makine öğrenmesi yaklaşımıdır.

Neural NetworksTransformerComputer Vision

Orta3 Eylül 2026

Large Language Models

Embedding

Metin, görsel veya sesin anlamsal yakınlığı koruyacak biçimde sayısal vektörlere dönüştürülmüş temsilidir.

Vector DatabaseSemantic SearchRAG

Başlangıç1 Eylül 2026

Robotics

Embodied AI

Fiziksel bir bedeni olan ve çevresiyle algı-eylem döngüsü üzerinden etkileşen yapay zekâ sistemlerinin alanıdır.

Computer VisionMultimodal AIDeep Learning

İleri5 Eylül 2026

MLOps / LLMOps

Evaluation

Bir yapay zekâ sisteminin çıktısının, tanımlı ölçütlere göre sistematik biçimde ölçülmesidir.

BenchmarkAI AgentObservability

Orta9 Eylül 2026

Large Language Models

Fine-Tuning

Önceden eğitilmiş bir modelin, belirli bir görev veya alana uyum sağlaması için ek veriyle yeniden eğitilmesidir.

RAGQuantizationEvaluation

İleri26 Ağustos 2026

AI Agents

Function Calling

Modelin serbest metin yerine, verilen şemaya uygun yapılandırılmış bir çağrı üretmesi ve uygulamanın bu çağrıyı gerçek bir fonksiyona bağlamasıdır.

AI AgentMCPPrompt Engineering

Orta8 Eylül 2026

Generative AI

Öğrendiği veri dağılımından yeni metin, görsel, ses, video veya kod örnekleri üreten model ailesinin genel adıdır.

LLMMultimodal AIDiffusion

Başlangıç6 Eylül 2026

AI Security

Guardrails

Bir yapay zekâ sisteminin girdi, çıktı ve eylem katmanlarına yerleştirilen, istenmeyen davranışı sınırlayan programatik denetimlerdir.

Prompt InjectionResponsible AIEvaluation

Orta7 Eylül 2026

Responsible AI

Hallucination

Modelin akıcı ve kendinden emin biçimde, gerçekle uyuşmayan bilgi üretmesidir.

RAGEvaluationGrounding

Başlangıç5 Eylül 2026

Large Language Models

Large Language Model

Çok büyük metin derlemleri üzerinde bir sonraki tokeni tahmin etmeyi öğrenmiş, transformer tabanlı ve genel amaçlı dil görevlerinde kullanılabilen sinir ağı modelidir.

TransformerTokenizationContext Window

Orta9 Eylül 2026

MLOps / LLMOps

LLMOps

Dil modeli tabanlı uygulamaların istem, bağlam, araç ve model sürümlerini izlenebilir, ölçülebilir ve geri alınabilir biçimde işletme pratiğidir.

MLOpsEvaluationRAG

Orta9 Eylül 2026

Machine Learning

Kuralları insanın yazması yerine, örnek veriden istatistiksel örüntü çıkararak yeni veride tahmin üretmeyi öğrenen sistemlerin alanıdır.

Neural NetworksDeep LearningEvaluation

Başlangıç5 Eylül 2026

Large Language Models

Mixture of Experts

Her girdi için ağdaki uzman alt bloklardan yalnızca birkaçını etkinleştirerek kapasiteyi maliyetten ayıran model mimarisidir.

RoutingQuantizationTransformer

İleri22 Ağustos 2026

MLOps / LLMOps

MLOps

Makine öğrenmesi modellerinin geliştirilmesini, dağıtımını, izlenmesini ve yenilenmesini tekrarlanabilir ve denetlenebilir hale getiren mühendislik disiplinidir.

LLMOpsEvaluationMachine Learning

Orta4 Eylül 2026

AI Agents

Model Context Protocol

Dil modeli uygulamalarının harici araç ve veri kaynaklarına standart bir arayüz üzerinden bağlanmasını sağlayan açık protokoldür.

Tool UseFunction CallingAI Agent

Orta6 Eylül 2026

Generative AI

Multimodal AI

Metin, görsel, ses ve video gibi birden fazla veri türünü aynı model içinde birlikte işleyen yapay zekâ yaklaşımıdır.

TransformerComputer VisionEmbedding

Orta31 Ağustos 2026

Deep Learning

Neural Networks

Girdiyi ağırlıklı toplamlar ve doğrusal olmayan aktivasyonlardan geçiren katmanlar dizisiyle işleyen, hatayı geri yayarak ağırlıklarını güncelleyen model ailesidir.

Deep LearningTransformerMachine Learning

Orta2 Eylül 2026

Generative AI

Prompt Engineering

Bir dil modelinden istenen davranışı almak üzere girdinin yapısını, bağlamını ve kısıtlarını sistematik biçimde tasarlama pratiğidir.

Chain-of-ThoughtLLMFunction Calling

Başlangıç4 Eylül 2026

AI Security

Prompt Injection

Modelin işlediği içeriğe gizlenen yönergelerle sistem talimatlarının geçersiz kılınmaya çalışıldığı saldırı sınıfıdır.

JailbreakingTool UseAI Agent

Orta8 Eylül 2026

AI Infrastructure

Quantization

Model ağırlıklarının ve/veya ara değerlerin daha az bitle temsil edilerek bellek ve hesaplama maliyetinin düşürülmesidir.

Mixture of ExpertsLLMMLOps

İleri3 Eylül 2026

Large Language Models

Reasoning Models

Cevabı doğrudan üretmek yerine, çıkarım anında daha fazla hesaplama harcayarak ara adımlar üreten ve bu adımlar üzerinden sonuca varan dil modeli ailesidir.

Chain-of-ThoughtLLMEvaluation

İleri7 Eylül 2026

Large Language Models

Reranking

Arama adımından dönen ilk adayların, sorgu ve belgeyi birlikte okuyan daha maliyetli bir modelle yeniden puanlanıp sıralanmasıdır.

RAGSemantic SearchEmbedding

İleri6 Eylül 2026

Responsible AI

Yapay zekâ sistemlerinin adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik, gizlilik ve güvenlik boyutlarını tasarım aşamasından itibaren yönetme yaklaşımıdır.

GuardrailsEvaluationHallucination

Başlangıç8 Eylül 2026

Large Language Models

Retrieval-Augmented Generation

Dil modelinin cevap üretmeden önce harici bilgi kaynaklarından ilgili bilgiyi getirip oluşturduğu bağlama eklediği yapay zekâ mimarisidir.

EmbeddingVector DatabaseReranking

Orta4 Eylül 2026

NLP

Semantic Search

Kelime eşleşmesi yerine anlam yakınlığına dayanarak sonuç döndüren arama yaklaşımıdır; gömme vektörleri arasındaki mesafeyle ölçülür.

EmbeddingVector DatabaseReranking

Orta2 Eylül 2026

Large Language Models

Tokenization

Metnin, modelin işleyebileceği en küçük birimlere (token) bölünmesi işlemidir.

EmbeddingContext WindowTransformer

Başlangıç18 Ağustos 2026

Deep Learning

Transformer

Dizideki her ögenin diğerleriyle ilişkisini dikkat mekanizmasıyla hesaplayan, modern dil ve görü modellerinin temelindeki sinir ağı mimarisidir.

AttentionEmbeddingTokenization

İleri28 Ağustos 2026

AI Infrastructure

Vector Database

Yüksek boyutlu vektörleri saklayıp anlamsal yakınlığa göre hızlı komşu araması yapabilen veri tabanıdır.

EmbeddingRAGSemantic Search

Orta30 Ağustos 2026