Kullanım senaryosu seçimi
Etki ve uygulanabilirlik matrisiyle önceliklendirme.
BU DERSİN SONUNDA
- Bir kullanım senaryosunu etki ve uygulanabilirlik eksenlerinde konumlandırabilmek
- Hangi işlerin yapay zekâya uygun olmadığını gerekçeli biçimde ayırabilmek
- Pilot kapsamını ölçülebilir bir başarı tanımına bağlayabilmek
- Yapay zekâ portföyünü risk sınıfına göre dengeleyebilmek
- 1
Teori
Kavramın çalışma mantığı
- 2
Örnek
Gerçek bir senaryo üzerinde gösterim
- 3
Lab
Uygulamalı alıştırma
- 4
Test
Kısa ölçüm
- 5
Proje
Rotadaki projeye katkı
Kısa cevap
İyi bir ilk kullanım senaryosu üç özelliği birlikte taşır: yüksek tekrar sayısı, makine tarafından doğrulanabilir çıktı ve hata maliyetinin geri alınabilir olması. Bu üçü yoksa senaryo teknik olarak mümkün olsa da kurumsal olarak riskli.
Teori: iki eksen, dört bölge#
Senaryoları iki eksende konumlandırmak, tartışmayı görüşten karara taşır. Yatay eksen uygulanabilirlik: veri var mı, süreç tanımlı mı, çıktı doğrulanabilir mi? Dikey eksen etki: kaç kez tekrarlanıyor, birim başına ne kadar zaman veya para kurtarıyor?
| Bölge | Etki | Uygulanabilirlik | Karar |
|---|---|---|---|
| Hızlı kazanım | Yüksek | Yüksek | Hemen başla; pilot buradan seçilir |
| Stratejik yatırım | Yüksek | Düşük | Önce eksiği kapat (veri, süreç, yetenek) |
| Vitrin projesi | Düşük | Yüksek | Demo değeri var, üretim önceliği yok |
| Dağınık istek | Düşük | Düşük | Kapat; kayda geç ve gerekçesini yaz |
Uygun olmayan işler#
- Tek doğru cevabı olan ve kuralla yazılabilen işler: yapay zekâ gereksiz karmaşıklık ekler.
- Hata maliyeti geri alınamaz ve yüksek olan tek adımlı kararlar: insan gözetimi olmadan yapılmamalı.
- Girdi verisinin kurumda hiç bulunmadığı işler: model veriyi yaratamaz.
- Başarının tanımlanamadığı işler: ölçülemeyen bir iyileştirme yönetilemez.
- Yasal olarak insan kararı gerektiren süreçler: otomasyon yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
Başarı tanımı#
Pilot başlamadan önce tek sayfalık bir kabul belgesi yazılmalı. Bu belge üç soruyu cevaplar: hangi metrik, hangi hedef değer, hangi ölçüm yöntemi. Üçü yazılmadan başlayan pilot, sonunda "işe yaradı mı" tartışmasına düşer.
- 1Metrik
Ölçülecek iş metriğini seçin: süre, maliyet, hata oranı, kapasite.
- 2Temel çizgi
Bugünkü değeri ölçün; yoksa pilot öncesi iki hafta ölçün.
- 3Hedef
Kabul edilebilir iyileşmeyi sayıyla yazın.
- 4Yöntem
Nasıl ölçüleceğini ve kimin ölçeceğini belirleyin.
- 5Karar tarihi
Devam/durdur kararının verileceği tarihi peşinen koyun.
Portföy dengesi#
Tek bir projeye bağlanmak da, on projeyi aynı anda başlatmak da başarısızlık kalıbı. Sağlıklı portföy: bir veya iki hızlı kazanım (öğrenme ve güven inşası), bir stratejik yatırım (altyapı ve veri), ve düzenli olarak kapatılan dağınık istekler.
LAB · UYGULAMALI ALIŞTIRMA
Kendi matrisinizi doldurun
- 1Kurumdan gelen 10 yapay zekâ talebini toplayın; her birini tek cümleyle yazın.
- 2Her talep için tekrar sayısını ve birim başına kurtarılan zamanı tahmin edin (etki ekseni).
- 3Her talep için veri, süreç ve doğrulanabilirlik durumunu işaretleyin (uygulanabilirlik ekseni).
- 4Talepleri dört bölgeye yerleştirin ve hızlı kazanım bölgesinden bir pilot seçin.
- 5Seçilen pilot için tek sayfalık kabul belgesini yazın: metrik, temel çizgi, hedef, yöntem, karar tarihi.
Beklenen çıktı
Doldurulmuş etki–uygulanabilirlik matrisi, seçilen pilot ve tek sayfalık kabul belgesi.
Sık sorulan sorular
Pilot ne kadar sürmeli?
Cevabı aranan soruyu cevaplayacak en kısa süre; pratikte 4-6 hafta çoğu senaryo için yeterli. Daha uzun süren pilotlar genellikle kapsam belirsizliğinin işareti.
Hızlı kazanım bölgesinde hiç senaryo yoksa?
Bu, yapay zekâ değil veri ve süreç çalışması gerektiğini gösteriyor. Bu durumda doğru hamle pilot başlatmak değil, bir hazırlık değerlendirmesi yapıp eksik boyutu kapatmak.
ÖLÇ
AI Temelleri Testi
7 soru · 8 dakika · Yapay Zekâ Temelleri
LEARN
Yöneticiler İçin Yapay Zekâ rotasına devam et
Dersler tek başına da okunabilir, ama sıralı ilerlemek önkoşul boşluklarını kapatır.