İstemin çalışan parçaları
Bir istemi görev, rol, bağlam, kısıt, örnek ve çıktı biçimi parçalarına ayırmayı ve her parçanın sonuca katkısını tek değişkenli denemeyle sınamayı öğretir.
BU DERSİN SONUNDA
- Bir istemi işlevsel parçalarına ayırmak
- Her parçanın çıktıya katkısını tek değişkenli çıkarma denemesiyle sınamak
- Belirsiz bırakılmış bir kısıtı çıktıdaki sapmadan teşhis etmek
- Aynı görevin iki yazımı arasında gerekçeli seçim yapmak
- 1
Teori
Kavramın çalışma mantığı
- 2
Örnek
Gerçek bir senaryo üzerinde gösterim
- 3
Lab
Uygulamalı alıştırma
- 4
Test
Kısa ölçüm
- 5
Proje
Rotadaki projeye katkı
Kısa cevap
İstem tek bir metin bloğu değil, birkaç ayrı işi gören parçaların toplamıdır: görev tanımı, rol, bağlam, kısıtlar, örnekler ve çıktı biçimi. Bu parçaların her biri sonucu farklı bir yönden etkiler ve katkıları ancak tek tek çıkarılarak görülebilir. İstem yazmak bir üslup işi değil, hangi parçanın neyi tuttuğunu ölçerek bulma işidir.
Teori: model neyi koşullar?#
Modelin gördüğü şey tek bir token dizisidir. "Sistem talimatı" ile "kullanıcı metni" arasındaki ayrım arayüzün getirdiği bir sözleşmedir; modelin içinde bir cümleyi emir, diğerini veri yapan donanımsal bir sınır yoktur. Yazdığınız her cümle bir sonraki tokenın olasılık dağılımını biçimlendiren koşul girdisidir.
Bundan pratik bir sonuç çıkar: söylemediğiniz her kısıtı model kendi önceliğiyle doldurur. "Kısa yaz" dediğinizde uzunluk kararını modele bırakmış olursunuz ve karar konudan konuya, koşudan koşuya değişir. "En çok üç madde, madde başına en çok iki cümle" dediğinizde ise karar sizde kalır. Aynı görevin iki yazımı farklı sonuç veriyorsa, fark çoğu zaman üslupta değil, hangi kararın kime bırakıldığındadır.
İstemin işlevsel parçaları#
| Parça | Ne yapar | Belirsiz bırakılırsa |
|---|---|---|
| Görev tanımı | Yapılacak işi tek bir eylem olarak adlandırır | Model işi yorumlar; bazı koşularda özetler, bazılarında yorum ekler |
| Rol ve bakış açısı | Terminoloji ve ton seçimini daraltır | Genel ve tarafsız bir dil gelir; alan terimleri açıklanarak kullanılır |
| Bağlam ve kaynak metin | Cevabın dayanacağı malzemeyi verir | Model eğitimden gelen önceliğiyle konuşur; kaynak izlenemez |
| Kısıtlar | Yasakları ve sınırları sayısallaştırır | Uzunluk, kapsam ve yapılmaması gerekenler koşudan koşuya oynar |
| Örnekler | Biçimi ve sınır durum davranışını gösterir | Biçim her koşuda yeniden icat edilir; ayrıştırma kırılır |
| Çıktı biçimi | Sonucun makine tarafından okunabilir yapısını sabitler | Serbest metin gelir; giriş cümlesi ve kapanış nezaketi eklenir |
Örnekler bu listede özel bir yerde durur. Bir sıfat ("resmî bir dille") kararı modele bırakırken, iki örnek kararı gösterir. Ama örnek aynı zamanda sessiz bir yanlılık taşır: örneklerinizin hepsi aynı sınıftaysa veya hepsi kısa girdiyse, model o dağılımı görevin kendisi sanır. Örnek seçerken sınır durumları da temsil ettirin.
Ölçüm: tek değişkenli çıkarma denemesi#
- 1Sabit bir girdi seti kur
Kendi işinizden gelen, en az on gerçek girdi. Tek bir örnek üzerinde yapılan karşılaştırma gürültüyü ölçer, etkiyi değil.
- 2Taban çizgisini kaydet
Tam istemle tüm girdileri koşturun ve çıktıları saklayın. Sonraki her karşılaştırma buna karşı yapılacak.
- 3Tek parçayı çıkar
Her seferinde yalnızca bir parçayı silip aynı girdileri tekrar koşturun. İki parçayı birlikte değiştirirseniz hangisinin ne yaptığını göremezsiniz.
- 4Üç ölçütle işaretle
Biçim bozuldu mu, kısıt ihlali var mı, içerik değişti mi. Bu üçü ayrı sayılır; tek bir "daha iyi/kötü" yargısı bilgiyi yok eder.
Sonucu okumanın kuralı basit: çıkarıldığında hiçbir ölçütü değiştirmeyen parça, bedelini ödediğiniz ama karşılığını almadığınız bir paydır. Silin. Çıkarıldığında yalnızca biçimi bozan parça biçim talimatıdır ve bir şemaya taşınabilir. Çıkarıldığında içeriği değiştiren parça ise istemin asıl yükünü taşıyan yerdir; onu değiştirmeden önce iki kez ölçün.
Sık yapılan hata#
En yaygın hata, kısıt yazmak yerine sıfat yığmaktır: "kapsamlı, net, öz ve detaylı bir cevap". Bu cümlede iki talimat birbiriyle çelişir ve model her koşuda aralarında farklı bir denge kurar. İkinci yaygın hata, işe yaramayan bir denemeden sonra istemi silmek yerine üstüne bir cümle daha eklemektir; birkaç turda istem, hangi cümlenin hangi davranışı tuttuğu bilinmeyen bir yığına döner.
- Görev tek bir eylem fiiliyle adlandırılmış mı?
- Her kısıt sayılabilir veya denetlenebilir mi (madde sayısı, izinli alanlar, yasaklı davranış)?
- Çıktı biçimi ayrıştırılabilir bir yapıya bağlanmış mı?
- Örnekler sınır durumları da temsil ediyor mu, yoksa hepsi kolay vaka mı?
- İstemdeki her cümle için "bu çıkarılırsa ne bozulur" sorusunun ölçülmüş bir cevabı var mı?
LAB · UYGULAMALI ALIŞTIRMA
Kendi isteminizi parçalarına ayırıp tek tek sınayın
- 1Halihazırda kullandığınız bir istemi alın ve her cümlesini görev, rol, bağlam, kısıt, örnek, çıktı biçimi etiketlerinden biriyle işaretleyin. Hiçbirine girmeyen cümleleri ayrı bir listeye alın.
- 2Aynı görevden kendi verinizle on gerçek girdi toplayın, tam istemle hepsini koşturun ve çıktıları saklayın. Bu taban çizginizdir.
- 3Her seferinde tek bir parçayı çıkarıp aynı on girdiyi tekrar koşturun; parça sayısı kadar çıktı kümesi elde edin.
- 4Her kümeyi taban çizgisiyle üç ölçütte karşılaştırın: biçim bozuldu mu, kısıt ihlali var mı, içerik değişti mi. Sonuçları parça başına bir satır olacak şekilde tabloya yazın.
- 5Hiçbir ölçütü değiştirmeyen parçaları istemden silin; sildiklerinizi ve silme gerekçesini tablonun altına not edin.
- 6Etiketleyemediğiniz cümleleri tek tek gözden geçirin: her birini ya bir parçaya dönüştürün ya da silin.
Beklenen çıktı
Her parçanın çıkarıldığında neyi bozduğunu gösteren bir tablo ve gereksiz parçaları ayıklanmış, her cümlesi bir işe karşılık gelen kısa bir istem sürümü.
Sık sorulan sorular
Rol cümlesi gerçekten işe yarıyor mu?
Ton, terminoloji ve neyin açıklanmadan geçileceği üzerinde ölçülebilir bir etkisi vardır. Doğruluk üzerinde varsayılan bir etkisi yoktur: model bir rolü üstlendiği için o alanda daha az yanılmaz. Rol cümlesini bir biçim aracı olarak kullanın ve etkisini kendi girdi setinizde çıkarma denemesiyle sınayın.
İstemi uzatmak daha iyi sonuç verir mi?
Eklenen her cümle hem bütçeden pay alır hem de diğer talimatlarla rekabete girer; çelişen iki kısıt eklendiğinde sonuç kararsızlaşır. Uzatma kararını ölçüme bağlayın: bir cümle ancak sabit girdi setinde bir ölçütü düzelttiği gösterildiğinde istemde kalır.
Aynı istemi iki kez koşturunca farklı çıktı alıyorum, istem mi bozuk?
Mutlaka değil. Çıktıdaki oynaklığın bir kısmı istemin belirsiz bıraktığı kararlardan, bir kısmı da örnekleme ayarlarından gelir. Önce istemdeki kararları sabitleyin; kalan sapmayı ayarlarla nasıl inceleyeceğiniz bir sonraki dersin konusudur.
LEARN
Prompt ve Bağlam Mühendisi rotasına devam et
Dersler tek başına da okunabilir, ama sıralı ilerlemek önkoşul boşluklarını kapatır.