Niyet çıkarımı ve parametre doldurma

Teori: iki farklı problem#

Niyet çıkarımı bir sınıflandırma problemidir: sonlu bir kümeden bir etiket seçilir. Parametre doldurma bir çıkarma problemidir: metinden tipi belli değerler okunup şemaya yerleştirilir. İki problemin hata biçimi farklıdır; sınıflandırma komşu sınıfa kayar, çıkarma alanı boş bırakır veya doğru değeri yanlış biçimde yazar. Aynı metrikle izlenmeleri bu yüzden yanıltıcıdır.

İstem tabanlı yol modelden doğrudan şemaya uygun bir yapı ister. Niyet kümesi küçük ve kararlıysa, birkaç örnekle desteklenmiş bir istem yeterlidir. Küme büyüdükçe bu yol iki yerden zorlanır: istem uzar ve her tur için bağlamda taşınır; birbirine benzeyen niyetler arasındaki ayrım ise istemde tarif edilmek zorunda kalır, tarif uzadıkça da tutarlılığı düşer.

Arama tabanlı yol niyet kümesini istemden çıkarıp dizine taşır. Kullanıcının cümlesi gömülür, niyet açıklamalarının gömülü hâlleri arasında en yakın birkaç aday bulunur ve yalnızca bu adaylar şemalarıyla birlikte isteme konur. Burada bir noktaya dikkat edin: gömme benzerliği anlamsal yakınlık ölçer, doğruluk ölçmez. Arama doğru adayı listeye sokmaya çalışır; seçimi hâlâ model ya da bir eşik yapar ve aday listesinde olmayan niyet hiçbir zaman seçilemez.

Uygulamada: iki yolun karşılaştırması#

Parametre şeması ve boş alan#

{
  "niyet": "randevu_erteleme",
  "parametreler": {
    "randevu_kimligi": { "tip": "metin", "zorunlu": true, "kaynak": "oturum" },
    "yeni_tarih":      { "tip": "tarih", "zorunlu": true, "kaynak": "konusma" },
    "yeni_saat":       { "tip": "saat",  "zorunlu": false, "varsayilan": "onceki_saat" },
    "bildirim":        { "tip": "secim", "secenekler": ["sms", "eposta"], "varsayilan": "sms" }
  },
  "geri_alinabilir": true,
  "onay_gerekli": true
}

Şemadaki üç alan kararı taşır. `zorunlu`, alan boşsa işlemin yürüyemeyeceğini söyler. `kaynak`, değerin konuşmadan mı yoksa oturumdan mı (giriş yapmış kullanıcı, seçili kayıt, saat dilimi) geleceğini belirtir; oturumdan gelebilecek bir değeri kullanıcıya sormak akışı gereksiz uzatır ve hata yüzeyini büyütür. `varsayilan`, kullanıcı söylemediğinde geçerli olacak değeri taşır ve yalnızca geri alınabilir işlemlerde konur — geri alınamaz bir işlemde varsayılan, kullanıcının vermediği bir kararı onun adına vermek demektir.

Karar: sor, varsay, reddet#

1. 1Niyet güvenini eşiğe vur

   İlk iki aday arasındaki fark belirgin değilse parametreye hiç geçme; iki seçenekli kısa bir netleştirme sorusu sor.

2. 2Oturumdan doldurulabileni doldur

   Kimlik, seçili kayıt, dil ve saat dilimi konuşmadan değil bağlamdan gelir; bunlar sorulmaz.

3. 3Kalan zorunlu alanları sırala

   Birden fazla alan boşsa hepsini tek soruda isteme; işlemi kilitleyen alandan başla, cevap geldikçe ilerle.

4. 4Geri alınabilirliğe bak

   İşlem geri alınabiliyorsa varsayılanla ilerle ve ne varsaydığını açıkça söyle; geri alınamıyorsa sor.

5. 5Sınırı çiz

   Art arda iki netleştirme sorusu sonuç vermezse turu kapat ve menüye ya da insana devret; sınırı önceden yazmayan sistem kullanıcıyı soru döngüsünde bırakır.

Ölçüm ve sık yapılan hata#

En sık hata, niyet ve parametre isabetini tek sayıda birleştirmek. En az üç sayı ayrı tutulmalı: niyet doğruluğu, alan bazında parametre doğruluğu ve kaçınma oranı — sistemin netleştirme sorduğu veya reddettiği turların payı. Kaçınma sıfıra yaklaşıyorsa sistem emin olmadığı yerde de karar veriyordur ve hatalar sessizce işleme geçer; kaçınma yükseldikçe kullanılabilirlik düşer. Doğru ayar bu üç sayının birlikte okunmasıyla bulunur, tek sayıyı iyileştirerek değil.