Çok ajanlı iş bölümü kurmak

Çok ajanlı mimariye geçiş bir tasarım tercihi değil, bir sınır aşımının sonucudur. Önce tek ajanın nerede tıkandığını yazın: hangi görevde, hangi adımda, hangi belirtiyle. Gerekçesi yazılamayan bölme, sistemi yalnızca daha pahalı ve hata ayıklaması daha zor hâle getiriyor.

Topoloji kararı görevlerin bağımlılık grafiğinden çıkar. Adımlar birbirini sırayla besliyorsa boru hattı; merkezî bir karar verici alt görevleri dağıtıp sonucu birleştiriyorsa yönetici-işçi; ajanlar birbirini serbestçe çağırıyorsa eşler arası desen. Üçüncüsü en esnek olanıdır; davranışını önceden kestirmek de en zor onda.

Doğrulama adımı: seçtiğiniz deseni kutu-ok çizimiyle tek sayfaya sığdırın. Sığmıyorsa sorun desende değil, henüz netleşmemiş bir görev tanımındadır.

Ajanlar arasındaki devir, iki servis arasındaki çağrı gibi ele alınmalı. Serbest metinle devir yapan sistemlerde hata ayıklama, iki modelin birbirini nasıl anladığını tahmin etmeye dönüşüyor; şema ise anlaşmazlığı çağrı anında görünür kılıyor.

devir: arastirmaci -> yazar
girdi:
  gorev_kimligi: string
  soru: string
  kapsam: { kaynak_turu: [belge, kayit], azami_kaynak: 8 }
cikti:
  bulgular: [{ iddia: string, kaynak_kimligi: string }]
  eksik_kalan: [string]
  guven: [yuksek, orta, dusuk]
bitis_kosulu: "bulgular >= 3 veya eksik_kalan yazildi"
azami_tur: 2
hata_bicimi: { kod: string, aciklama: string, devam_edilebilir: bool }

• Çıktı şemasında "eksik kalan" alanı bulunsun: ajanın bilmediğini söyleyebileceği bir yer yoksa uydurmaya yöneliyor.
• Bitiş koşulu ölçülebilir olsun; "yeterince araştırınca" bir koşul değildir.
• Hata biçiminde "devam edilebilir mi" alanı olsun; çağıran ajan yeniden deneme kararını buna baksın.
• Kaynak kimliğini devirde taşıyın; sonraki ajan iddiayı kaynağa bağlayamazsa kaynak zinciri kopar.

Çok ajanlı yapının en somut güvenlik kazancı, yetkinin doğal biçimde bölünebilmesidir: araştırmacı ajanın yazma yetkisi, yazar ajanın dış ağ erişimi olmak zorunda değil. Bu kazancı elde etmek için yetkiler ajan başına ayrı verilmeli; ortak bir servis hesabı kazancın tamamını geri alıyor.

1. 01Her ajanın araç listesini yalnızca kendi adımından türetin.
2. 02Servis hesaplarını ajan başına ayırın; iz kayıtlarında kimin ne yaptığı ancak böyle ayrışır.
3. 03Yetki denetimini araç fonksiyonunun içinde, sunucu tarafında uygulayın.
4. 04Dış içerik okuyan ajana yıkıcı araç vermeyin; okuma ve yazma farklı ajanlara düşsün.

Ajanlar birbirine tam konuşma geçmişini devrettiğinde her devrin bağlamı bir öncekinin üstüne biner: devir başına taşınan bağlam devir sayısıyla doğrusal, görev başına toplam maliyet ise devir sayısının karesine yakın büyür — görev karmaşıklığı hiç değişmese bile. Bunun yerine ortak bir görev kaydı tutun: ajanlar bu kaydın belirli alanlarını okur ve yazar, geçmişin tamamını taşımaz.

Doğrulama adımı: bir görevi koşturup her devirde taşınan bağlamın token sayısını ayrı ayrı yazın. Doğru kurulumda bu sayı devir sırasından bağımsızdır; kaydın boyutunun belirlediği bir tavanda kalır. Sayı devirden devire büyüyor ve tavana oturmuyorsa alan değil geçmiş devrediyorsunuz demektir.

Çok ajanlı sistemlerin karakteristik arızası karşılıklı devir döngüsüdür: iki ajan görevi birbirine geri verir, her turda bir şey yapılmış gibi görünür ve akış kendiliğinden durmaz. Koruma modelden değil çalıştırıcı katmandan gelmeli.

• Azami devir sayısı: akış başına sabit bir üst sınır koyun.
• Tekrar algısı: aynı ajan çiftinde aynı girdinin ikinci kez görülmesi akışı durdursun.
• Bütçe: görev başına azami araç çağrısı, azami token ve azami süre tanımlayın.
• Durdurma davranışı: sınır aşıldığında sessizce kesmeyin; kısmi sonucu ve nedenini insana devredin.

def devret(kayit, hedef_ajan, sinirlar):
    imza = (kayit.kimlik, hedef_ajan, kayit.ozet_saglama)
    if imza in kayit.gorulen_devirler:
        return durdur(kayit, neden="tekrar_eden_devir")
    if kayit.devir_sayisi >= sinirlar.azami_devir:
        return durdur(kayit, neden="devir_siniri")
    if kayit.harcanan_token >= sinirlar.azami_token:
        return durdur(kayit, neden="butce")
    kayit.gorulen_devirler.add(imza)
    kayit.devir_sayisi += 1
    return calistir(hedef_ajan, kayit)

Tek ajanlı bir akışta izler zaten sıralıdır. Çok ajanlı akışta ise aynı görev birkaç süreç, birkaç servis hesabı ve birkaç model çağrısına yayılır; görev kimliği tüm bu adımlara taşınmazsa bir başarısızlığın nerede başladığı yalnızca tahmin edilebilir.

• Görev kimliği: tüm adımlarda değişmeden taşınır.
• Devir kenarı: kaynak ajan, hedef ajan, tur numarası.
• Araç çağrısı: ad, parametre özeti, sonuç durumu, süre.
• Karar noktası: hangi ajan neden devretti, bitiş koşulu sağlandı mı.
• Sonlanma: başarı, sınır aşımı veya hata; nedeniyle birlikte.

Doğrulama adımı: rastgele bir başarısız görevi seçin ve yalnızca izlere bakarak neyin yanlış gittiğini anlatmayı deneyin. Anlatamıyorsanız eksik olan alan izlerdedir, modelde değil.

Çok ajanlı kurulum, tek ajanlı taban çizgisini geçtiğini gösteremiyorsa taşıdığı karmaşıklığı hak etmiyor demektir. Karşılaştırma aynı görev setinde, aynı modelle ve yeterli tekrarla yapılmalı; tek koşuya bakmak kararsız akışlarda hiçbir bilgi vermiyor.