Avrupa Komisyonu ChatGPT'yi Dijital Hizmetler Yasası kapsamında çok büyük arama motoru ilan etti

Ne oldu?#

Avrupa Komisyonu 31 Ağustos 2026'da üç yeni hizmeti Dijital Hizmetler Yasası'nın en sıkı kademesine aldı. ChatGPT "çok büyük çevrimiçi arama motoru" (VLOSE), Reddit ve Roblox ise "çok büyük çevrimiçi platform" (VLOP) olarak sınıflandırıldı. Sınıflandırmanın tek ölçütü kullanıcı büyüklüğü: DSA, Avrupa Birliği'nde aylık ortalama 45 milyon aktif alıcıya ulaşan hizmetleri bu kademeye sokuyor ve üç hizmet de eşiği aştığını kendi beyanlarıyla bildirdi.

OpenAI'nin beyanına göre ChatGPT'nin arama yüzeyi, 31 Mart 2026'da biten altı aylık dönemde AB'de ayda ortalama 159,1 milyon alıcıya ulaştı. Komisyon ChatGPT'yi melez bir hizmet olarak tanımlıyor: kullanıcı istemlerine yanıt verirken web'de arama da yaptığı için arama motoru tanımına giriyor. Bir yapay zekâ sohbet arayüzünün DSA kapsamında arama motoru sayılması ilk kez oluyor; Reddit'in beyanı 57,2 milyon, Roblox'unki yaklaşık 48 milyon aylık kullanıcı.

Neden önemli?#

Karar, üretken yapay zekâ ürünlerinin hangi mevzuat rejimine gireceği tartışmasında somut bir hat çiziyor. AB Yapay Zekâ Yasası model ve sistem katmanını düzenliyor; DSA ise aracılık eden hizmetin kendisini, yani kullanıcıya ne gösterdiğini ve riski nasıl yönettiğini denetliyor. ChatGPT artık her iki rejimin de kapsamında ve bu iki rejim aynı üründe üst üste biniyor.

Pratik etki ürün tarafında görünür olacak: yıllık sistemik risk değerlendirmesi, bağımsız dış denetim, düzenleyicilere ve doğrulanmış araştırmacılara veri erişimi, profil temelli olmayan bir öneri seçeneği ve reklam varsa herkese açık reklam arşivi. Euronews'in aktardığına göre uyumsuzluk halinde ceza üst sınırı küresel yıllık cironun yüzde 6'sı ve bu kararlarla DSA'nın en sıkı kademesindeki hizmet sayısı 28'e çıktı.

Teknik ayrıntı#

• Sınıflandırma ölçütü: AB'de aylık ortalama 45 milyon aktif alıcı; sayıyı hizmetler kendileri beyan ediyor.
• ChatGPT için beyan edilen sayı: 31 Mart 2026'da biten altı ay için ayda ortalama 159,1 milyon alıcı.
• Sınıf farkı: ChatGPT arama motoru (VLOSE), Reddit ve Roblox platform (VLOP) olarak işaretlendi.
• Yükümlülüklerin başlangıcı: karar bildiriminden dört ay sonra; Komisyon duyurusunda son tarih Ocak 2027 olarak veriliyor.
• Yükümlülük başlıkları: sistemik risk değerlendirmesi ve azaltımı, yıllık bağımsız denetim, düzenleyici ve araştırmacı veri erişimi, profil temelli olmayan öneri seçeneği, reklam arşivi.
• Risk başlıkları: yasa dışı içeriğin yayılması, küçüklerin korunması, temel haklar ve iyi oluş, seçim bütünlüğü ve kamu güvenliği.

Kimleri etkiliyor?#

Sinaptik yorumu#

Kararın asıl ağırlığı ceza riskinde değil, sınıflandırmanın kendisinde. "Sohbet arayüzü mü, arama motoru mu" sorusu iki yıldır yayıncılık, telif ve rekabet tartışmalarının altında duruyordu; Komisyon soruyu hizmetin işlevine bakarak yanıtladı. İkinci sonuç, denetimin model kartlarından ürün yüzeyine kaymasıdır: artık yalnızca modelin neyi nasıl öğrendiği değil, arayüzün kullanıcıya ne gösterdiği de raporlanabilir bir konu. Türkiye'de faaliyet gösteren ekipler için doğrudan bir yükümlülük doğmuyor; ancak AB pazarına açılan ürünlerde aktif kullanıcı ölçümü ve beyan altyapısının erken kurulması, eşiğe yaklaşıldığında iş yükünü büyük ölçüde azaltır.