Katman, ağırlık ve öğrenme döngüsü
Sinir ağlarını tek bir birimin yaptığı işten başlayarak açıklar; katmanların ne kazandırdığını, ağırlıkların nasıl ayarlandığını ve derinliğin ödünleşimini gösterir.
Önkoşul: Machine Learning
BU DERSİN SONUNDA
- Tek bir yapay nöronun yaptığı işlemi kendi cümlelerinizle anlatmak
- Katman sayısının temsil düzeyiyle ilişkisini açıklamak
- Eğitim döngüsünün adımlarını sırayla adlandırıp her adımda neyin değiştiğini söylemek
- Kapasite artırmanın ne zaman fayda, ne zaman ezber ürettiğini değerlendirmek
- 1
Teori
Kavramın çalışma mantığı
- 2
Örnek
Gerçek bir senaryo üzerinde gösterim
- 3
Lab
Uygulamalı alıştırma
- 4
Test
Kısa ölçüm
- 5
Proje
Rotadaki projeye katkı
Kısa cevap
Sinir ağı, çok sayıda basit işlemin katmanlar halinde üst üste konmasıdır. Tek bir birim, girdilerini ağırlıklarla çarpıp toplar ve sonucu doğrusal olmayan bir işlevden geçirir; öğrenme, bu ağırlıkların hatayı küçültecek yönde tekrar tekrar ayarlanmasıdır. Katman sayısı arttıkça ağ, ham girdiden giderek daha soyut temsiller kurar.
Teori: tek birimin yaptığı iş#
Bir birimin yaptığı iş şudur: gelen her sayıyı kendine ait bir ağırlıkla çarpar, hepsini toplar, bir sapma değeri ekler ve çıkan sayıyı eşikleyen bir işlevden geçirir. Ağırlık, o girdinin kararda ne kadar söz sahibi olduğunu tutar. Eğitimden önce rastgeledir; eğitim boyunca değişen tek şey de odur.
Doğrusal olmayan işlev şarttır, çünkü ağırlıklı toplamların üst üste konması yine bir ağırlıklı toplam verir: on katman da koysanız tek katmanlık bir modelden fazlasını temsil edemezsiniz. Araya doğrusal olmayan bir adım girdiğinde katmanlar birbirinin üzerine gerçekten bir şey inşa etmeye başlar.
def birim(girdiler, agirliklar, sapma):
"""Tek bir yapay noron: agirlikli toplam ve dogrusal olmayan esik."""
toplam = sapma
for x, a in zip(girdiler, agirliklar):
toplam += x * a
return max(0.0, toplam) # negatifi sifirlayan basit esik
# Egitimde degisen tek sey agirliklar ve sapma; girdi ve islev sabittir.Katmanlar ne kazandırır?#
Her katman, bir önceki katmanın çıktısını girdi olarak alır. Görüntüyle çalışan bir ağda ilk katmanların yakaladığı şey kenar ve renk geçişi gibi çok yerel desenlerdir; orta katmanlar bunları köşe ve doku parçalarına, üst katmanlar nesne parçalarına bağlar. Bu kademeyi kimse elle tasarlamaz; hangi katmanın neye bakacağı, hatayı azaltma baskısı altında kendiliğinden ortaya çıkar.
| Katman düzeyi | Metinde yakaladığı | Görüntüde yakaladığı |
|---|---|---|
| Giriş | Ham birimler (harf veya token) | Ham piksel değerleri |
| Alt katmanlar | Kök ve ek gibi yerel kalıplar | Kenar, renk geçişi |
| Orta katmanlar | Öbek ve söz dizimi ilişkileri | Köşe, doku, parça |
| Üst katmanlar | Konu, niyet, ilişki | Nesne ve sahne düzeyi |
Öğrenme döngüsü#
- 1İleri geçiş
Girdi katmanlardan geçer ve ağ bir tahmin üretir.
- 2Hata ölçümü
Tahmin ile doğru cevap arasındaki fark tek bir kayıp sayısına indirgenir.
- 3Sorumluluk dağıtımı
Kayıp geriye doğru yayılır; her ağırlığın hataya katkısı hesaplanır.
- 4Ağırlık güncelleme
Her ağırlık, katkısıyla orantılı ve küçük bir adımla düzeltilir.
- 5Tekrar
Döngü veri üzerinde defalarca dolaşır; doğrulama hatası düşmeyi bıraktığında durulur.
Ödünleşim#
- Kapasite ve veri birlikte artmalı: katman ve birim sayısını artırmak, elinizde o kapasiteyi doldurup genelleştirecek veri yoksa yalnızca ezberi hızlandırır.
- Adım boyu çok büyükse hata iniş yerine salınır, çok küçükse öğrenme takılır; bu ayara eğitim eğrisine bakmadan karar verilemez.
- Ağın kararı bir ağırlık tablosudur; uygulanan kuralı okuyarak göremez, ancak girdiyi değiştirip çıktının nasıl oynadığına bakarak inceleyebilirsiniz.
- Aynı veriyle iki kez eğitilen ağ, rastgele başlangıç ve karıştırma yüzünden birebir aynı ağırlıkları vermez; tekrarlanabilirlik ayrı bir emek ister.
- Derinlik her problem için gerekli değildir: az sütunlu tablo verilerinde daha basit yöntemler aynı işi daha az veriyle ve daha açıklanabilir biçimde yapar.
Sık yapılan hata#
Yaygın yanılgı, katman eklemenin doğruluğu kendiliğinden artıracağını sanmaktır. Daha derin ağ daha fazla ayar demektir; ayar sayısı arttıkça ağın eğitim verisini ezberleme kabiliyeti de artar. Bir önceki derste kurduğunuz ayrım burada aynen geçerlidir: derinliğin işe yarayıp yaramadığına doğrulama kümesindeki hata karar verir, eğitim kaybının düşmesi değil.
LAB · UYGULAMALI ALIŞTIRMA
Ağırlık ve eşiği elle ayarlayın
- 1Bir hesap tablosunda (veya kâğıtta) üç sütunluk on satırlık küçük bir veri yazın: iki girdi sütunu ve elle koyduğunuz 0/1 hedef sütunu.
- 2Yanına üç hücre açın: iki ağırlık ve bir sapma. Her satır için 'a1 çarpı x1 artı a2 çarpı x2 artı sapma' değerini hesaplayın ve sonucu sıfırdan büyükse 1, değilse 0 sayan bir tahmin sütunu ekleyin.
- 3Tahmin ile hedefin uyuşmadığı satırları sayan bir hata sütunu ekleyin ve toplam hatayı tek hücrede gösterin.
- 4Ağırlıkları elle küçük adımlarla değiştirip toplam hatanın nasıl hareket ettiğini not edin; hatayı sıfıra indirebildiğiniz bir ayar arayın.
- 5Hedef sütununu, tek bir doğruyla ayrılamayacak biçimde değiştirin (örneğin iki girdi birbirinden farklıysa 1) ve aynı denemeyi tekrarlayıp sonucu karşılaştırın.
Beklenen çıktı
Ağırlık değişiminin hatayı nasıl hareket ettirdiğini gösteren doldurulmuş bir tablo ve tek katmanın hangi hedefi ayıramadığına dair yazılı bir not.
Sık sorulan sorular
Kaç katman gerekir?
Problemden ve veri miktarından bağımsız bir sayı yok. Pratik yol, çalışan en küçük kurulumla başlayıp doğrulama hatası düşmeyi bırakana kadar kapasiteyi artırmaktır. Derinlik arttıkça eğitim maliyetinin ve veri ihtiyacının da arttığını hesaba katın.
Ağın neden o kararı verdiğini görebilir miyiz?
Kuralı metin olarak okuyamazsınız, ama davranışını inceleyebilirsiniz: girdinin bir parçasını değiştirip çıktının ne kadar oynadığına bakmak, hangi girdilerin karara ağırlık verdiğine dair gözlemsel kanıt üretir. Bu kesin bir açıklama değil, sistematik bir sorgulamadır.
Sinir ağı her problemde en iyi seçenek mi?
Hayır. Az sayıda sütunlu ve satır sayısı sınırlı tablo verilerinde daha basit yöntemler hem daha az veriyle çalışır hem de kararı gerekçelendirmeyi kolaylaştırır. Derin ağların açık üstünlüğü, yapısı elle çıkarılması zor olan ham metin, ses ve görüntü verilerindedir.
LEARN
Yapay Zekâya Başlangıç rotasına devam et
Dersler tek başına da okunabilir, ama sıralı ilerlemek önkoşul boşluklarını kapatır.
