Klinik kılavuzlarda kanıt düzeyi taşıyan arama

Bağlam ve kısıtlar#

Birkaç hastanesi olan bir özel sağlık grubunda klinik yönlendirme dört ayrı kaynaktan geliyordu: uluslararası uzmanlık kurullarının kılavuzları, Bakanlık algoritmaları, hastanenin kendi yazdığı kurum protokolleri ve geri ödeme kısıtlarını anlatan iç notlar. Bu dördü birbirini bazen tamamlıyor bazen çeliştiriyordu; çelişkiyi çözen kural hiçbir yerde yazılı değildi. Kalite birimi belgeleri düzenli topluyordu ama toplamak aramayı kolaylaştırmıyordu.

İşin en sert kısıtı hız değil, yanlış sürümün maliyetiydi. Cevapsız kalan bir soru hekimi eski alışkanlığına gönderir; eski sürümden alınmış kendinden emin bir cevap ise yanlış eşiği güncel gibi gösterir. Bu yüzden ürünün hedefi 'her soruya cevap veren asistan' değil, 'hangi belgenin hangi sürümünde ne yazdığını bulan ve bulamadığında bunu söyleyen arama' olarak tanımlandı.

Veri ve erişim#

Kaynak belgelerin bir kısmı doküman yönetim sistemindeydi, bir kısmı bölüm sekreterinin klasöründe duruyordu. Doküman sisteminde sürüm alanı vardı ama çoğu kayıtta boştu; gerçek sürüm bilgisi belgenin kapak sayfasında yazılıydı. İçerik hasta verisi olmadığı için erişim tarafında kişisel veri kısıtı yoktu, ancak lisanslı kılavuzların kurum dışına çıkmaması gereği ve telif sınırı indeksin nerede duracağını belirledi: indeks de üretim de hastane ağı içinde kaldı.

• Taranmış PDF'lerde metin katmanı yok; sayfa düzenini koruyan bir tanıma adımı olmadan tablo satırları karışıyor.
• Kurum protokolleri düzenlenebilir belge olarak tutuluyor ve yürürlük tarihi üst bilgide, gövdede değil.
• Kılavuz eklerinin önemli kısmı tablo; öneri metniyle kanıt düzeyi arasındaki bağ tabloda kuruluyor.
• Aynı kılavuzun yerelleştirilmiş özeti ile özgün metni ayrı belge; ikisi çelişince özgün metin üstün sayılıyor.
• Sorgu kayıtlarında serbest metin saklanıyor, bu yüzden kayıtlar hasta verisi gibi korunuyor ve süreli siliniyor.

Mimari kararlar#

Kararların çoğu 'daha iyi arama' değil 'yanlış cevabı imkânsıza yakın kılma' ekseninde alındı. Bu, geri getirme aşamasında cömert, cevap aşamasında cimri olmak anlamına geldi: aday havuzu geniş tutuldu, ama havuzda yürürlükte bir belge yoksa cevap üretilmedi.

Güvenlik ve yetki#

Yetkilendirme iki eksende kuruldu: belge lisansına göre görünürlük ve kullanıcı rolüne göre kapsam. Kurum protokollerinin bir kısmı yalnızca ilgili bölüm hekimlerine açık; hemşirelik bakım talimatları ayrı bir kümede. Sorgu kayıtları ise hasta verisi varsayımıyla ele alındı — kullanıcı adıyla eşleştirilmiş serbest metin sorgusu, süreli saklanan ve erişimi denetlenen bir kayıt olarak tutuluyor, model sağlayıcısına ya da kurum dışına gönderilmiyor.

Ölçüm düzeni#

• Geri getirme ile cevap kalitesi ayrı ölçülüyor: doğru belge listeye girmediyse cevabın güzelliği bilgi taşımıyor.
• Sürüm isabeti kendi başına bir ölçüt; cevabın yürürlükteki sürüme dayanıp dayanmadığı her denetim örnekleminde işaretleniyor.
• Kanıt düzeyi etiketinin belgedeki karşılığıyla uyumu hekim panelinde elle doğrulanıyor.
• Cevapsızlık oranı hata değil gösterge sayılıyor; birden fazla gün üst üste düşmesi indekste eksik belge sinyali olarak okunuyor.
• Soru kümesi donmuş değil: klinikten gelen gerçek sorular anonimleştirilip değerlendirme kümesine ekleniyor.

Devreye alma ve işletme#

1. 1Belge künyesinin insan eliyle tamamlanması

   Kalite birimi her belgenin sürüm ve yürürlük alanını doldurmadan belge indekse alınmadı; eksik künye teknik bir boşluk değil, yayın engeli sayıldı.

2. 2Tek bölümde kapalı kullanım

   Sistem önce tek bir klinik bölümde açıldı; sorular ve şikâyetler doğrudan indeks boşluklarına dönüştürüldü.

3. 3Panel denetimi ve eşik ayarı

   Cevapsızlık eşiği hekim panelinin denetim sonuçlarına göre ayarlandı; eşik bir kere ayarlanıp bırakılmadı, belge kümesi büyüdükçe yeniden bakıldı.

4. 4Kılavuz güncelleme takibi

   Yeni sürüm geldiğinde eski sürümün geçersiz işaretlenmesi ve yeni sürümün indekslenmesi tek işlem olarak yürütülüyor; biri yapılıp diğeri atlanamıyor.

Nerede yanıldık#

İlk sürümde parçalar sabit uzunlukta kesildi ve bu, doz tablolarını ortadan bölerek kullanılamaz parçalar üretti; sorun arama tarafında değil ayrıştırmada olduğu için haftalarca sıralama ayarıyla uğraşıldı. İkinci hata genel Türkçe için eğitilmiş bir yeniden sıralayıcıya güvenmek oldu: model tıbbi kısaltmaları gündelik kelime gibi ele alıp doğru belgeyi aşağı itti. Üçüncüsü ürün kararıydı — yürürlükten kalkmış kılavuzlar başta indeksten tümüyle çıkarıldı, sonra kurum içi tartışmalarda 'eskiden ne diyordu' sorusunun cevapsız kaldığı görüldü ve karar geri alındı. Sorgu kayıtlarının kişisel veri taşıdığı ise ilk aylarda fark edilmedi; içeriğin kamuya açık kılavuz olması, kayıtların da öyle olduğu izlenimini yaratmıştı.