Saha bakım ekibi için çevrimdışı çalışan asistan

Bağlam ve kısıtlar#

İşin geçtiği yer coğrafî olarak dağınık bir varlık sahası: türbin kulesi, dağıtım trafo merkezi, hat direği, basınç düşürme istasyonu. Ekipler günün büyük bölümünü yolda ve kapsama dışı noktalarda geçiriyor; bir bilgiye ulaşmak için merkeze bağlanmak bazen mümkün değil, bazen mümkün ama zaman alıyor. Kurumun elinde ciddi bir doküman birikimi var, ama bu birikim aranabilir değil ve hangi sürümün yürürlükte olduğu sahada belirsiz.

Donanım kısıtları en başta masaya kondu, sonradan keşfedilmedi. Cihaz eldivenle kullanılıyor, ekran güneş altında okunuyor, vardiya boyunca şarj imkânı yok ve kışın düşük sıcaklıkta pil kapasitesi düşüyor. Bu yüzden gecikme ve enerji bütçesi, cevap kalitesiyle aynı masada tartışılan birinci sınıf kısıtlar olarak ele alındı; model boyu seçimi bir doğruluk kararı değil bir bütçe kararı olarak verildi.

Veri ve erişim#

İçerik dört farklı sistemde ve iki farklı hukukî rejimde duruyordu: kurumun kendi onaylı prosedürleri, üreticinin lisanslı el kitapları, bakım yönetim sistemindeki kapanmış iş emirleri ve ambar tarafındaki parça kataloğu. El kitaplarının sözleşmesi içeriğin kurum dışına çıkmasını yasaklıyordu; bu tek başına barındırma kararını cihaz üstüne çekti. İş emri notları ise en değerli ve en kirli kaynaktı: serbest metin, kısaltma dolu ve içinde kişisel veri var.

• İşletme prosedürleri ve iş izni formları: sürüm numarası ve yürürlük tarihi taşıyan onaylı doküman kümesi.
• Üretici bakım el kitapları: sözleşme gereği kurum dışına çıkarılamıyor; tork, ayar aralığı ve arıza kodu tabloları burada.
• Kapanmış iş emirleri: belirti, yapılan işlem ve kullanılan parça alanları — kurumdaki tek gerçek arıza geçmişi.
• Parça kataloğu ve stok kodları: ambar sisteminden gecelik kopya, cihazda salt okunur.
• Maskeleme: iş emri notlarında personel adı, telefon ve yer yer abone adresi geçiyor; dizine girmeden önce bu alanlar 6698 sayılı KVKK gerekçesiyle maskelendi.
• Erişim süzgeci: demet, cihazın bağlı olduğu bölge ve ekip rolüne göre süzülüyor; yetkisiz rolün demetine yüksek gerilim manevra prosedürleri hiç konmuyor.

Mimari kararlar#

Bu vakada mimari iki kısıtın altında şekillendi: kapsama yokluğu ve enerji bütçesi. Bunlar model seçiminden parçalama stratejisine kadar her kalemi belirledi; doğruluk, bu iki kısıt sağlandıktan sonra kalan alanda iyileştirilen bir büyüklük oldu.

Güvenlik ve yetki#

Ölçüm düzeni#

Ölçüm burada iki bütçeyi aynı tabloda tutmak zorundaydı: cevabın kalitesi ve cihazın fiziksel bütçesi. Gecikme ile enerji, kalite göstergelerinin yanında eşit ağırlıkta kalem olarak duruyor; biri iyileşirken diğerinin bozulduğu her değişiklik ayrıca işaretleniyor. Ölçümün soğuk laboratuvar cihazında değil ısınmış ve pili azalmış cihazda alınması da bu yüzden kuralın parçası.

• İlk tokena kadar gecikme ve tam cevap süresi; ısınmış cihazda ve düşük pil seviyesinde ayrıca ölçülüyor.
• Sorgu başına enerji: cihaz üstü ölçümden alınıp vardiya sonunda kalan pille birlikte okunuyor.
• Geri getirme isabeti, üretim kalitesinden ayrı izleniyor: doğru maddeyi bulduğu hâlde yanlış özetlediği durumlar başka bir kova.
• Cevap vermeyi reddetme oranı: dizinde karşılığı olmayan soruda uydurmak yerine bulunamadı demesi beklenen davranış.
• Sürüm uyumsuzluğu: cihazdaki demet ile yürürlükteki prosedür sürümü arasındaki fark, eşitleme gecikmesiyle birlikte.
• Saha geri bildirimi: cevabın altındaki iki düğmeyle işaretlenen kayıtlar, kapsama girince kullanım kaydıyla birlikte yükleniyor.

Devreye alma ve işletme#

1. 1Demet hazırlama

   Onaylı prosedür kümesi, maskelenmiş iş emri notları ve katalog tek sürümde derlenip imzalanıyor.

2. 2Cihaz hazırlığı

   Demet, cihazın bölge ve rol yetkisine göre süzülerek kuruluyor; kurulum kaydı varlık envanterine yazılıyor.

3. 3Pilot vardiya

   İki ekipte basılı klasör yanında tutularak kullanıldı; asistanla klasörün çeliştiği her durum ayrı kayıt olarak toplandı.

4. 4Eşitleme

   Kapsama girince kullanım kayıtları yükleniyor, bekleyen demet farkı iniyor; güncelleme vardiya başında zorunlu.

5. 5Geri çekme

   Bir prosedür yürürlükten kalkarsa demet sürümü geçersiz işaretlenir ve cihaz o maddeye cevap vermeyi keser.

Nerede yanıldık#

Baştaki varsayım gecikmenin aramadan geldiğiydi; ölçüldüğünde baskın kalemin uzun prosedür parçalarının ön dolumu olduğu görüldü, yani geri getirme kalitesi için büyütülen parça boyu doğrudan pil faturasına yazılıyordu. Kullanım biçimi de yanlış kurgulanmıştı: ekiplerin tam cümleyle soru yazacağı varsayılmış, oysa sahada girdi çoğunlukla arıza kodu, pano etiketi veya parça numarası — anlamsal arama tek başına bu girdiyi taşımıyor. Nicemlemenin bedeli beklediğimiz yerden çıkmadı; genel akıcılık korunurken sayısal alanlarda sessiz hatalar belirdi ve bu hatalar tam da güvenilmesi gereken yerdeydi. Sürüm sorununun teknik değil örgütsel olduğunu en son anladık: cihazdaki demet ile araçtaki klasör farklı sürümleri gösterebiliyordu ve bu fark ancak sürüm cevabın başına taşındığında tartışılabilir hâle geldi.