Rol atölyesi ve devredilebilir atölye dosyası
Ortak temelin üstüne rolün gerçek iş çıktısıyla kurulan kısa atölyeleri tasarlamayı; adım adım düşündürme ve kurum belgesine dayandırmayı rol diline çevirmeyi; atölyeyi başka bir eğitmenin yürütebileceği biçimde belgelemeyi öğretir.
Önkoşul: Guardrails, Large Language Model
BU DERSİN SONUNDA
- Rol başına atölyenin merkezine konacak gerçek iş çıktısını seçmek
- Kabul ölçütünü gözlemlenebilir beş maddeye indirmek
- Adım adım düşündürme ve kaynağa dayandırmayı rolün iş diline çevirmek
- Atölyeyi başka bir eğitmenin yürütebileceği bir dosyaya dönüştürmek
- 1
Teori
Kavramın çalışma mantığı
- 2
Örnek
Gerçek bir senaryo üzerinde gösterim
- 3
Lab
Uygulamalı alıştırma
- 4
Test
Kısa ölçüm
- 5
Proje
Rotadaki projeye katkı
Kısa cevap
Rol atölyesi, ortak temeli o rolün gerçekten teslim ettiği bir çıktının üzerine oturtur. Yeni kavram anlatmaz; katılımcının kendi işinden getirdiği bir vakayı, adım adım düşündürme ve kurum belgesine dayandırma yaklaşımlarıyla yeniden yaptırır. Atölyenin kalıcı ürünü o gün üretilen çıktı değil, ekip kalıbı ve başka bir eğitmenin de yürütebileceği belgelenmiş atölye dosyasıdır.
Teori: atölye neyin üstüne kurulur?#
Ortak temelden sonra kalan boşluk bilgi değil aktarımdır. Katılımcı istemin parçalarını bilir ama kendi işine uygulamaz, çünkü kendi işinin kabul ölçütü yazılı değildir. Atölye bu ölçütü yazdırır: "iyi bir teklif giriş metni" ya da "iyi bir kayıt özeti" nedir sorusu, model hiç kullanılmasa da cevaplanması gereken bir sorudur ve çoğu ekipte ilk kez atölyede cevaplanır.
İkinci işlev, yaklaşımların rolün kendi diline çevrilmesidir. Aynı yaklaşım hukukta "gerekçeyi ayrı yaz", destekte "önce kategoriyi söyle sonra cevabı yaz", finansta "ara hesapları göster" diye anlatılır. Kavramın akademik adını öğretmek zorunda değilsiniz; rolün zaten kullandığı iş dilini kullanın, terimi dosyanın sonunda kısa bir sözlük maddesi olarak bırakın.
Rol başına gerçek iş çıktısı#
| Rol | Atölyede seçilebilecek çıktı | Gözlemlenebilir kabul ölçütü | Sınır |
|---|---|---|---|
| Satış | Bir müşteriye özel teklif giriş metni | Fiyat ve teslim taahhüdü yalnızca isteme eklenen belgeden gelir | Fiyat tablosu eklenmeden çalıştırılmaz |
| Destek | Gelen kaydın kategorisi ve müşteriye taslak cevap | Kategori gerekçesi tek cümleyle yazılır | İade ve tazminat kararı taslakta yer almaz |
| Hukuk | Sözleşmeden yükümlülük ve tarih çıkarımı | Her çıkarımın yanında madde numarası gösterilir | Çıkarım evet; hukuki görüş üretimi hayır |
| Finans | Dönem raporunun yönetici özeti | Her sayı kaynak tablodaki hücreyle eşleşir | Modele hesap yaptırılmaz; sayılar kaynak tablodan aktarılır |
| İK | İş ilanı taslağı ve mülakat soru seti | Metin ayrımcı ifade kontrol listesinden geçer | Aday değerlendirmesi ve eleme modele bırakılmaz |
İki yaklaşımı rol diline çevirmek#
Adım adım düşündürme, sonucu doğrudan değil ara adımlarıyla birlikte istemektir. Çok adımlı işlerde — önce sınıflandır, sonra gerekçelendir, sonra yaz — çıktının kontrol edilebilirliğini artırır, çünkü hatanın hangi adımda oluştuğu görünür hale gelir. Rol diline çevirisi basittir: "önce neye baktığını yaz, sonra kararı yaz." Bu tek cümle, atölyede terimin kendisinden daha çok iş görür.
Kurum belgesine dayandırma ise cevabın kaynağını isteme eklemektir: prosedürün ilgili bölümü, fiyat tablosu, sözleşme metni. Model böylece boşluğu kendi genel bilgisiyle doldurmak zorunda kalmaz ve çıktı belgeyle satır satır karşılaştırılabilir hale gelir. Atölyede öğretilecek asıl davranış belgeyi eklemek değil, çıktıdaki hangi cümlenin belgenin neresinden geldiğini isteyip o eşleşmeyi kontrol etmektir.
Atölye akışı ve devredilebilir dosya#
- 1Vakayı katılımcı getirir
Davet yazısında istenen şey nettir: bu hafta yaptığınız bir işin girdisi ve çıktısı, gizli alanları maskelenmiş halde. Vakası olmayan katılımcı atölyede izleyiciye dönüşür ve öğrenmez.
- 2Kabul ölçütünü birlikte yaz
Atölyenin ilk bölümünde model hiç açılmaz. Grup, iyi çıktının ölçütlerini beş maddeye indirir. Bu liste hem istemin sınır bölümü hem de kapanışın değerlendirme anahtarıdır.
- 3Birinci geçiş: yalın istem
Herkes kendi vakasını tek cümlelik bir istemle çalıştırır ve çıktıyı beş maddeye göre işaretler. Amaç başarısızlığı göstermek değil, ölçütün işlediğini görmek.
- 4İkinci geçiş: malzeme ve ara adımlar
Aynı vaka, kurum belgesi eklenmiş ve ara adımlar istenmiş biçimde tekrar çalıştırılır, aynı ölçütle yeniden işaretlenir. Fark üzerinde konuşulur; farkın çıkmadığı vakalar en öğretici olanlardır.
- 5Kalıbı ekip kalıbına dönüştür
Çalışan istemler tek bir kalıba birleştirilir, değişken alanlar köşeli parantezle işaretlenir, kalıp sahibi ve sürüm notu yazılır ve ekibin ortak alanına konur.
- Davet metni: katılımcının ne getireceği, hangi alanları nasıl maskeleyeceği.
- Kabul ölçütü taslağı: grup kendi listesini yazamazsa masaya konacak yedek beş madde.
- Eğitmen notu: her adımda ne sorulacak, hangi cevap beklenmiyor, tartışma nerede kesilecek.
- İki yedek vaka: kurumdan alınmış ve maskelenmiş, katılımcı vaka getirmediğinde kullanılacak örnekler.
- Kalıp deposunun adresi ve kalıp yazım kuralı: değişken alan gösterimi, sürüm notu, sahibi.
- Kapanış ölçümü: atölye sonunda toplanan çıktı örneği ve beş maddelik işaretleme sayfası.
Sık yapılan hata#
En sık hata, rol atölyesini ortak temelin tekrarı yapmaktır: aynı gösterimler, yalnızca rol adı değiştirilmiş slaytlar. İkincisi, eğitmenin kendi hazırladığı temiz vakalarla çalışmaktır; oysa katılımcının dağınık, eksik ve maskelenmesi gereken gerçek vakası atölyenin asıl malzemesidir. Üçüncüsü, atölyeyi tek kişiye bağlamaktır: dosya yoksa program eğitmenin takvimi kadar büyür ve o kişi ayrıldığında biter.
LAB · UYGULAMALI ALIŞTIRMA
Bir rol için devredilebilir atölye dosyası hazırlayın
- 1Bir rol seçin ve o rolün haftada en az birkaç kez teslim ettiği tek bir çıktıyı belirleyin; çıktının bugünkü halinden üç gerçek örnek toplayın.
- 2Üç örneğe bakarak "kabul edilir çıktı" ölçütünü beş maddeye indirin; her madde var/yok diye işaretlenebilecek kadar somut olsun.
- 3Aynı iş için iki istem yazın — biri tek cümlelik, diğeri kurum belgesi eklenmiş ve ara adım isteyen — ikisini de kendi örneğinizle çalıştırıp beş maddeye göre işaretleyin.
- 4Farkı tek paragrafta yazın ve ikinci istemi, değişken alanları köşeli parantezle işaretlenmiş bir ekip kalıbına dönüştürüp sürüm notu ekleyin.
- 5Davet metni, kabul ölçütü, iki maskelenmiş yedek vaka, eğitmen notu ve kalıptan oluşan dosyayı birleştirin; dosyayı atölyeyi hiç görmemiş bir meslektaşınıza verip akışı size anlatmasını isteyin ve takıldığı yerleri düzeltin.
Beklenen çıktı
Bir rol için kabul ölçütü, iki karşılaştırmalı istem, sürüm notlu ekip kalıbı ve eğitmen notu içeren, başka bir eğitmenin yürütebileceği atölye dosyası.
Sık sorulan sorular
Katılımcıya "adım adım düşünme" veya "kaynağa dayandırma" terimlerini öğretmeli miyim?
Atölyede terimi değil davranışı öğretin: "önce neye baktığını yaz" ve "hangi cümle belgenin neresinden geldi" talimatları aynı işi görür. Terimin adı ancak katılımcı bir kararı dışarıya gerekçelendirmek zorunda kaldığında işe yarar; o yüzden terimi sınıf saatinde değil, dosyanın sonundaki sözlük maddesinde tutun. Ölçüt şudur: katılımcı davranışı kendi vakasında uygulayabiliyorsa terimi bilmemesi bir eksik değildir.
Her rol için ayrı atölye pahalı değil mi? Tek atölye yeterli olmaz mı?
Ortak temel zaten tektir ve maliyetin çoğu oradadır. Atölyeyi ayıran şey vaka ve kabul ölçütüdür; bunlar rolden role gerçekten değişir. Ortak atölye denemelerinde katılımcılar başka bir rolün örneğini izler ve kendi işine aktarmaz, dolayısıyla ucuz görünen seçenek çoğu zaman boşa giden seçenektir.
Katılımcıların getirdiği vaka gizli veri içeriyorsa ne yapmalı?
Davet metninde maskeleme kuralını açıkça yazın ve bir örnek gösterin: isim, tutar, numara ve müşteri bilgisi yer tutucuyla değiştirilir. Maskelenemeyecek bir vaka zaten atölyeye uygun değildir; o iş güvenli kullanım kılavuzunun kapsam dışı satırına aittir.
LEARN
Kurum İçi AI Eğitmeni rotasına devam et
Dersler tek başına da okunabilir, ama sıralı ilerlemek önkoşul boşluklarını kapatır.