İçeriğe atla
SinaptikLabAI KNOWLEDGE PLATFORM

ÖNYARGI VE ADİLLİK · Orta

Önyargı ve Adillik Testi — Orta

Adillik ölçütleri arasındaki gerilimi, önyargının hangi aşamada veriye girdiğini ve azaltma yöntemlerinin nerede yetersiz kaldığını ölçen test.

Soru
6
Süre
12 dk
Ölçülen beceri
4
Seviye
Orta

Kimler çözmeli?

Karar destek modeli geliştiren veri bilimciler ve ürün sahipleri için; sınıflandırma ölçütlerini bilmek gerekir.

Ölçülen beceriler

  • Ölçüt seçimi muhakemesi
  • Önyargı kaynağı ayırt etme
  • Dilim çözümlemesi
  • Azaltma yöntemi değerlendirmesi
01ÇÖZ

Testi çöz

Her cevaptan sonra doğru yanıt ve açıklaması gösterilir. Sonuçta beceri bazlı kırılım ve eksik alan önerisi alırsın.

6 soruluk testi çözmeye hazır mısın?

Her cevaptan sonra doğru yanıt ve açıklaması gösterilir. Sonuçta beceri bazlı kırılım ve eksik alanlar için öneri alırsın.

Sonuç anonim olarak kaydedilir: yalnızca puan ve beceri kırılımı; kimlik bilgisi tutulmaz.
02HEDEFLER

Bu test neyi ölçüyor?

Test sonrası ne bildiğini değil, hangi beceride eksik olduğunu görürsün.

  • 01

    Birlikte sağlanamayan adillik ölçütlerini ayırt etmek

  • 02

    Bir önyargı belirtisini kaynağına kadar izlemek

  • 03

    Az örnekli dilim sonucunu temkinle yorumlamak

03ÖRNEK SORULAR

Sorular sayfada görünür

Eğitim içeriği JavaScript arkasına gizlenmez. Aşağıdaki üç örnek soru, doğru cevapları ve açıklamalarıyla birlikte taranabilir durumdadır.

  1. Soru 01onyargi-ve-adillik-orta-1Adillik ölçütleri · Orta · Ölçüt seçimi muhakemesi

    Bir eleme modelinde gruplar arası kabul oranlarını eşitlemek ile nitelikli adaylar arasındaki doğru pozitif oranını eşitlemek aynı anda sağlanamıyor. Bunun nedeni nedir?

    • AÖlçütler farklı koşullu olasılıkları kısıtlar; taban oranlar ayrıştığında birlikte tutulamazlar.
    • BVeri kümesi küçüktür; örnek sayısı yeterince artırıldığında iki ölçüt çakışır.
    • CKarar eşiği yanlış seçilmiştir; doğru eşik bulunduğunda iki ölçüt birlikte sağlanır.
    • DÖlçütlerden biri sınıflandırma diğeri sıralama içindir; bu yüzden karşılaştırma tanımsızdır.

    Açıklama

    Kabul oranı eşitliği kararın gruptan bağımsız dağılmasını, fırsat eşitliği ise gerçek etiket verildiğinde hata oranlarının eşitlenmesini ister; taban oranlar farklıysa bu kısıtlar matematiksel olarak çakışamaz. En çekici yanlış seçenek eşik ayarıdır; eşik hangi ölçütü tuttuğunuzu değiştirir ama uyuşmazlığı ortadan kaldırmaz.

    Responsible AI girdisini oku
  2. Soru 02onyargi-ve-adillik-orta-2Vekil değişkenler · Orta · Önyargı kaynağı ayırt etme

    Ekip korunan özniteliği veri kümesinden çıkardı ve modelin artık ayrımcı olamayacağını savunuyor. Bu muhakemenin kusuru nedir?

    • AÖznitelik çıkarıldığında doğruluk düşer; adillik de doğrulukla birlikte azalır.
    • BPosta kodu ve benzeri ilişkili değişkenler vekil olarak aynı bilgiyi taşımaya devam eder.
    • CAdillik eğitim verisinde değil yalnızca çıkarım aşamasında tanımlanabilen bir özelliktir.
    • DÖznitelik çıkarılınca olasılık kalibrasyonu bozulur ve çıktılar yorumlanamaz hale gelir.

    Açıklama

    Model korunan özniteliği görmese de onunla ilişkili değişkenlerden yeniden kurabilir; bu yüzden bilmezlikten gelmek ayrımcılığı değil yalnızca görünürlüğünü ortadan kaldırır. En çekici yanlış seçenek, sorunu doğruluk kaybına indirgeyen birincisidir; doğruluk düşse de düşmese de vekil yol açık kalır.

    Responsible AI girdisini oku
  3. Soru 03onyargi-ve-adillik-orta-3Etiket ve ölçüm önyargısı · Orta · Önyargı kaynağı ayırt etme

    Bir sağlık modeli, hastanın bakım ihtiyacını tahmin etmek için hedef değişken olarak geçmiş sağlık harcamasını kullanıyor. Ortaya çıkan önyargı hangi kaynaktan gelir?

    • AÖrnekleme önyargısı; bazı gruplar veri kümesinde yeterince temsil edilmemiştir.
    • BToplama önyargısı; tek bir model farklı alt gruplara birlikte uydurulmuştur.
    • CÖlçüm önyargısı; hedef değişken, ölçülmek istenen kavramın kusurlu bir vekilidir.
    • DDağılım kayması; üretimdeki hasta profili eğitim verisindekinden farklılaşmıştır.

    Açıklama

    Harcama, ihtiyaçla birlikte erişim ve ödeme gücünü de yansıtır; hedef değişken kavramı kusurlu ölçtüğü için model, hizmete daha az erişebilen grubun ihtiyacını sistematik olarak küçük tahmin eder. En çekici yanlış seçenek örnekleme önyargısıdır: sorun kimin veriye girdiği değil, girenler için neyin etiket olarak seçildiğidir.

    Machine Learning girdisini oku
04SONUÇ

Skor nasıl okunur?

  • AI Curious

    0–35

    Kavramları duymuş, henüz haritası yok.

  • AI Explorer

    36–60

    Temelleri biliyor, uygulamada boşluklar var.

  • AI Practitioner

    61–80

    Uygulama kurabiliyor, değerlendirme eksik.

  • AI Builder

    81–100

    Üretim sistemi kurabiliyor ve ölçebiliyor.

LEARN

Eksik çıkan beceriyi kapat

Test sonucun beceri grafiğine işlenir; sistem hangi dersle devam etmen gerektiğini söyler.